Við Vatnsveituveg í Elliðaárdal liggur 80 ára gömul vatnsveitulögn sem hefur fært Reykvíkingum hreint vatn úr Heiðmörk með góðum árangri frá eftirstríðsárunum.
Lögnin liggur við enn eldri reiðstíg við Elliðaá og verða um 1000 metrar endurnýjaðir á þessu ári, frá Hraunbrún að Höfðabakka. Reiðstígnum verður lokað á meðan, en aðgengi stangaveiðifólks að Árbæjarhylnum verður tryggt eftir annarri leið.
Veitur eru í góðu samráði við hestamenn sem og Stangaveiðifélagið sem nýta Vatnsveituveg til útivistar.
Friðaðar iðn- og samgönguminjar
Vatnsveituvegur eru friðaðar samgönguminjar. Iðnsöguminjar eru jafnframt á svæðinu, en 120 ára gömul vatnslögn liggur norðan við veginn. Hún er ekki í notkun lengur en er friðuð, enda upprunalega lögnin sem flutti fyrst hreint vatn frá Gvendarbrunnum til Reykvíkinga.
Veitur eru í góðu samráði við Minjastofnun og hafa leyfi til að nýta Vatnsveituveg fyrir vinnutækin og mun ganga frá yfirborði að verki loknu.
Til að vernda friðaðar minjar á svæðinu verður ný lögn lögð sunnan megin Vatnsveituvegs, fjær ánni, og þar þarf að færa og fella töluvert af trjám til að koma nýju lögninni fyrir. Í samráði við Garðyrkjustjóra og Borgarskógarvörð hjá Reykjavíkurborg verða ekki gróðursett ný tré við lagnaleiðina.
Hjáleiðir fyrir gangandi og hjólandi vegfarendur
Umferð ökutækja á Vatnsveituveg er almennt bönnuð og göngu- og hjólastígar munu halda sér á verktímanum. Þó er ljóst að þvera þarf þá stíga við endana og þar verður aðgengi tryggt allan tímann með hjáleið eða brú eftir aðstæðum.
Stærsta vatnsveitulögnin í 30 ár
Lögnin sem sett verður við Vatnsveituveg er sú stærsta sem Veitur hafa lagt í rúm 30 ár, en vatnið kemur frá Myllulæk og Gvendarbrunnum í Heiðmörk. Hún leysir af hólmi eldri lögn sem hefur þjónað höfuðborgarbúum í 80 ár.
Aukið rekstraröryggi og áhættustýring
Á næstu árum verður haldið áfram með endurnýjun vatnsveitulagna við Rafstöðvarveg og norðan megin Elliðaáa. Árbæjarmegin við Elliðaár, norðan megin ánna, verður einnig endurnýjuð lögn.
Lögnin Árbæjarmegin var lögð á sjöunda áratug síðust aldar. Þá tíðkaðist notkun á lagnaefni sem síðar hefur komið í ljós að er viðkvæmara en það sem notað er í dag og slíkar lagnir rofna tíðar en önnur efni og brýnt að endurnýja þá lögn á næstu árum.
Lagnir beggja megin Elliðaár flytja mikið magn af hreinu vatni frá neðri svæðum Heiðmerkur, Gvendarbrunnum og Myllulæk, sem dreifist síðan heim til íbúa í Reykjavík.
Til að tryggja afhendingaröryggi er ekki ákjósanlegt að setja tvær svo stórar lagnir hlið við hlið. Það er vegna áhættunnar sem getur skapast ef önnur lögnin gefur sig, sem þó er mjög sjaldgæft, því þá er lögn við hliðina á henni í hættu á að rofna líka. Tvær stofnlagnir sem rofna á sama tíma takmarka afhendingaröryggi og ábyrga auðlindanýtingu því þá þyrfti að dreifa vatni frá lögn sem liggur frá svæði sem ekki er jafn gjöfult og neðri svæði Heiðmerkur.
Staðreyndir í stuttu máli
Lagnaár elstu lagnar á staðnum: 1908
Upprunaár stígs: 1908
Aldur núverandi lagnar:80 ár
Stærð núverandi lagnar: DN 550
Flutningsgeta núverandi lagnar: u.þ.b. 700 l/sek
Stærð nýrrar lagnar: DN 900
Flutningsgeta nýrrar lagnar: u.þ.b. 1700 l/sek
